Нов Закон за финансиски лизинг во Македонија 

Собранието на Република Северна Македонија донесе нов Закон за финансиски лизинг (Службен весник на РСМ бр. 148/2026), кој стапи на сила на 06.07.2026 година. Со него се заменува Законот за лизинг кој беше во примена од 2002 година, воведувајќи значително повисоки капитални барања, поструктурирана постапка за лиценцирање, засилена заштита на корисниците и значително поголеми санкции за прекршувања на законот. Овој водич ги резимира клучните промени и нивното практично значење за давателите на финансиски лизинг и корисниците. Оваа страница е дел од нашата практика во деловното и корпоративното право.

Што е финансиски лизинг?

Финансискиот лизинг е активност при која корисникот го определува предметот на лизинг, а давателот му го дава на користење за договорен период во замена за плаќање на надоместок. Со новиот закон, финансискиот лизинг е дефиниран како лизинг со кој се пренесуваат сите ризици и користи кои произлегуваат од сопственоста врз предметот — при што со истекот на договорниот период и по исполнувањето на сите обврски, сопственоста може да се пренесе на корисникот.

За прв пат во македонското право, новиот закон изречно го дефинира и оперативниот лизинг — договорен однос во кој правото на сопственост врз предметот останува кај давателот, а корисникот нема право на стекнување на сопственост по истекот на договорот, освен ако поинаку не е определено со договорот. Ризикот и трошокот на амортизација на предметот на лизинг ги сноси давателот на лизинг.

Кој може да дава финансиски лизинг?

Финансиски лизинг во Република Северна Македонија можат да вршат само друштва со ограничена одговорност или акционерски друштва кои поседуваат дозвола за основање и работа издадена од Министерството за финансии. Зборот „лизинг“ или зборови изведени од него во називот на друштвото може да ги користи само лиценциран давател, а секоја неовластена употреба е предмет на глоби во износ од 800 до 6.000 евра, во зависност од големината на трговецот.

Според последните достапни податоци од април 2026 година, на македонскиот пазар функционираат само седум даватели на финансиски лизинг. Повисоките капитални и организациски барања предвидени со новиот закон може да претставуваат дополнителна бариера за влез на нови субјекти на пазарот на лизинг.

Клучни промени за давателите на финансиски лизинг

1. Основна главнина — петкратно зголемување

Минималната основна главнина за давател на финансиски лизинг е зголемена петкратно — од 6.000.000 денари според претходниот закон на 30.000.000 денари според новиот закон (член 4). Целата основна главнина мора да биде во паричен облик, уплатена во целост и не смее да потекнува од заеми или кредити. Основната главнина не смее да се намали под овој минимум.

2. Лиценцирање — нов надоместок и постапка

За основање и работа на давател на финансиски лизинг потребна е претходна дозвола од Министерството за финансии. Надоместокот за поднесување барање изнесува 600.000 денари (член 5 став 11) — ова е прв пат овој надоместок да биде утврден во самиот закон за лизинг, наместо да биде уреден со останатите прописи. Министерството за финансии одлучува по комплетното барање во рок од 60 дена (член 7). Некомплетните барања добиваат рок од 30 дена за дополнување, кој не се засметува во рокот од 60 дена.

По добивањето на дозволата, давателот е должен да поднесе пријава за упис во трговскиот регистар во рок од 30 дена и да започне со склучување на договори за лизинг во рок од 6 месеци од уписот во Централниот регистар (член 10 став 3).

3. Орган на управување — услови за репутација

Членовите на органот на управување на давател на финансиски лизинг мора да ги исполнуваат следниве услови (член 6):

• Завршено високо образование;
• Добра репутација — вклучувајќи неосудуваност со правосилна пресуда на безусловна казна затвор над 6 месеци додека траат правните последици;
• Најмалку 3 години успешно работно искуство во областа на финансиите или банкарството по завршувањето на високото образование;
• Во претходните 5 години да не биле утврдени како одговорни за намерно, несовесно или измамничко постапување кое довело до стечај или ликвидација на трговско друштво;
• Да не е изречена мерка на безбедност забрана за вршење на професија, дејност или должност;
• Да не е член на орган на управување во било кое друго трговско друштво во Република Северна Македонија.

Пред секое именување на член на органот на управување, промена во сопственичката структура или промена на основната главнина, давателот мора да добие претходна согласност од Министерството за финансии (надоместок: 30.000 денари; рок за одлука: 30 дена) согласно член 13.

4. Договор за финансиски лизинг — задолжителна содржина и нотарска заверка

Новиот закон детално ги пропишува задолжителните елементи на договорот за финансиски лизинг (член 16). Договорот мора да содржи:

• Податоци за договорните страни;
• Предмет на лизингот и неговите идентификациски обележја;
• Вредност на предметот на лизингот;
• Времетраење на договорот;
• Износ, број и рокови за плаќање на ратите;
• Услови и начин на плаќање;
• Права и обврски на договорните страни;
• Услови за користење, одржување и осигурување на предметот;
• Услови за пренос на сопственоста, доколку е договорен;
• Услови за раскинување на договорот и последиците;
• Начин на решавање на споровите;
• Вкупен износ на надоместок за лизинг;
• Назив и седиште на надзорниот орган.

Нотарската заверка останува задолжителна (член 16 став 2). Договорот може да се склучи во писмена или електронска форма. Договор за финансиски лизинг кој престанува пред истекот на 1 година (за движни ствари) или 2 години (за недвижни ствари) — за даночни цели се смета за договор за оперативен лизинг, со исклучок за целосно уништување, кражба, конфискација или виша сила.

5. Регистрација во Централниот регистар — рок од 5 работни дена

Предметот на лизинг мора да се регистрира во посебниот регистар кој се води кај Централниот регистар во рок од 5 работни дена од потпишувањето на договорот (член 22). Секоја промена во договорот исто така мора да се регистрира во рок од 5 работни дена. По престанокот или раскинувањето на договорот, предметот мора да се избрише од регистарот во рок од 5 работни дена откако корисникот ќе го преземе во владение.

6. Предвремена отплата — ново право на корисникот

Новиот закон изречно му дава право на корисникот на финансиски лизинг да ги отплати неисплатените обврски — целосно или делумно — во кое било време, без дополнителни трошоци (член 21). Во тој случај, корисникот има право на сразмерно намалување на вкупните трошоци утврдени во амортизациониот план за преостанатиот период. Вакво право не постоеше во претходниот закон.

7. Санкции — значително зголемени

Новиот закон воведува значително повисоки глоби во споредба со претходниот режим:

• 40.000–50.000 евра за неподнесување предлог за ликвидација или стечај во рок од 30 дена по одземање на дозволата (член 38);
• 16.000–20.000 евра + 2.000 евра за одговорното лице, за потешки прекршувања: вршење неовластени активности, неподнесување пријава за упис навреме, постапување без согласност на Министерството, користење на предметот на лизинг како залог без согласност на корисникот, нарушувања во сметководството и попречување на надзорот (член 39);
• 8.000–10.000 евра + 500 евра за одговорното лице, за полесни прекршувања: пропусти во известувањето, договори кои не се во согласност со законот, задоцнета регистрација и пропусти во известувањето (член 40);
• 4.000–5.000 евра за друштва за ревизија кои вршат ревизија на давател на кој истовремено им даваат консалтинг, или кои не го известат Министерството за финансии за констатирани прекршувања (член 44).

Преодни рокови за постоечките даватели

Постоечките даватели на финансиски лизинг кои поседувале дозвола на денот на влегување во сила на новиот закон мора да се усогласат со следните преодни рокови (член 46):

• 12 месеци — основна главнина: усогласување со минималниот износ од 30.000.000 денари;
• 6 месеци — услови за членови на органот на управување: сите членови мора да ги исполнуваат условите од член 6;
• 3 месеци — содржина на договорот и предвремена отплата: усогласување на интерните процедури и новите договори со членовите 16 и 21.

Давателите кои нема да се усогласат во предвидените рокови ризикуваат одземање на дозволата за основање и работа од страна на Министерството за финансии во рок од 30 дена по истекот на рокот.

На договорите склучени и постапките започнати пред 06.07.2026 година продолжуваат да се применуваат одредбите од стариот Закон за лизинг. Со влегувањето во сила на новиот закон, Законот за лизинг престанува да важи. Подзаконските акти мора да бидат донесени во рок од 120 дена.

Практична проверка

За постоечките даватели на финансиски лизинг во Македонија: (1) Основна главнина — рок 12 месеци — проверете го моменталниот износ на основна главнина во споредба со новиот минимум од 30.000.000 денари. Планирајте ја постапката за зголемување веднаш — потребна е уплата на парични средства и упис во Централниот регистар. (2) Орган на управување — рок 6 месеци — проверете дали секој избран член на органот на управување ги исполнува сите услови од член 6. Каде што ќе се јават постојат недоследности, поведете постапка за барање на претходна согласност до Министерството за финансии (надоместок: 30.000 денари, рок за одлука: 30 дена). (3) Стандардни договори — рок 3 месеци — ажурирајте ги сите стандардни договори за финансиски лизинг со задолжителната содржина предвидена во член 16 и со правото на предвремена отплата согласно член 21. (4) Регистрација во Централниот регистар — осигурете се дека вашата интерна постапка гарантира регистрација на секој нов предмет на лизинг во рок од 5 работни дена од потпишувањето. Воведете систем за следење на промените и бришењата. (5) Постапка за претходни согласности — воведете интерен протокол за планирани промени во сопственичката структура, основната главнина или именувањата во органот на управување. Согласноста мора да биде добиена пред промената да стапи во сила. (6) Ревизорски аранжмани — потврдете дека вашето друштво за ревизија не ви дава истовремено и консалтинг услуги. Доколку тоа е случај, аранжманот мора да се преструктурира. За правна помош при усогласување со новиот закон, контактирајте го нашиот тим за деловно право.

Најчесто поставувани прашања

Кога влезе во сила новиот Закон за финансиски лизинг?

Законот за финансиски лизинг (Службен весник на РСМ бр. 148/2026) влезе во сила на 6 јули 2026 година — денот на неговото објавување во Службениот весник. Со него е заменет Законот за лизинг кој беше во сила од 2002 година.

Колку изнесува новиот минимален капитален праг?

Минималната основна главнина изнесува 30.000.000 денари — петпати повеќе од претходниот минимум од 6.000.000 денари. Сите средства мора да бидат во паричен облик, уплатени во целост и да не потекнуваат од заеми. Постоечките даватели имаат рок од 12 месеци за усогласување.

Дали корисникот може да го отплати договорот за финансиски лизинг пред рок?

Да. Член 21 од новиот закон изречно му дава право на корисникот да ги отплати неисплатените обврски — целосно или делумно — во кое било време, без дополнителни трошоци. Корисникот има право и на сразмерно намалување на вкупните трошоци за преостанатиот период. Ова право не постоеше во претходниот закон.

Дали договорите склучени пред 06.07.2026 година треба да се ажурираат?

Не. На договорите склучени пред 06.07.2026 година продолжуваат да се применуваат одредбите од стариот Закон за лизинг. Меѓутоа, постоечките даватели мора да ги ажурираат своите стандардни договори во рок од 3 месеци, усогласувајќи ги со задолжителната содржина од член 16 и со правото на предвремена отплата од член 21.

Кои се последиците ако давателот не го зголеми капиталот во рок?

Ако давателот не ја зголеми основната главнина на 30.000.000 денари во рок од 12 месеци (до 6 јули 2027), Министерството за финансии ќе му ја одземе дозволата за основање и работа во рок од 30 дена по истекот на рокот. По одземањето на дозволата, членовите на органот на управување мора во рок од 30 дена да поведат постапка за ликвидација или да поднесат предлог за стечај — во спротивно се изложени на глоба во износ од 40.000 до 50.000 евра.

Објавено: Август 2026

Напомена: Горенаведеното не претставува правен совет и во никој случај не може да биде прифатен или разбран како инструкција за постапување во конкретен случај. Секоја правна ситуација има свои карактеристики кои треба да се гледаат посебно и од таа причина Ви препорачуваме за правен за правен совет, да контактирајте стручно лице – адвокат.