Тестаментот е еден од најважните правни документи што можете да го составите – тој ви овозможува самостојно да одлучите кому ќе им припадне Вашиот имот по Вашата смрт. Во македонското наследно право, тестаментот е уреден со Законот за наследување и претставува исклучок од правилата на законско наследување. За повеќе правни прашања во врска со наследувањето може да прочитата повеќе за наследно правните договори.

Смртта е неизбежна за секој човек. За смртта не е лесно да зборува, а планирањето на смртта за многумина е застрашувачко и вознемирувачко. Меѓутоа, од правен аспект смртта претставува многу важен факт кој доведува до настанување на посебен вид правни односи помеѓу оставителот и неговите наследици. Како еден од правните механими со кој можат да се уредат наследно правните односи во македонското законодавство предвиден е тестаментот. Тестаменот е можеби најважниот документ што ќе го составите, од причина што Ви овозможува по слободна волја да ги изберете Вашите наследици и она што тие ќе го добијат во наследство.

Што претставува тестаментот?

Наједноставно кажано тестаментот е лична изјава на волја со која завештателот одлучува на кој начин ќе биде распределен неговиот имот после неговата смрт. Тестаментот е документ со одложно дејство од причина што истиот започнува да произведува ефект во моментот на смртта на завештателот. Во текот на животот тестаментот може да го менувате и дополнувате или можете да составите повеќе тестаменти. Тестаментот може да се отповика во секое време со физичко уништување, со располагање (продавање, подарување) на имотот што е предмет на тестамент или со составување на нов тестамент. За тестаментот да биде валиден, мора да содржи одредени елементи кои ги пропишува Законот за наследување. Во спротивно, ако тестаментот е составен спротивно на закон, тестаментот нема да се применува и наследно правните односи ќе се уредат според правилата на законското наследување.

 Што треба да содржи тестаментот?

Без оглед на видот и формата на тестаментот, содржината на секој тестамент треба да содржи два елементи: 1) Имотот кој е предмет на тестаментално наследување и 2) Тестаменталните наследици.  Притоа тестаментот мора да ја содржи неприкосновената волја на завештателот во однос на овие два елементи. Тоа значи дека завештателот треба да ги определи наследиците и имотот што треба да им припадне во случај на негова смрт по слободна волја, без да постои закана, присилба или измама. Во спротивно, ако е доведена во прашање волјата на завештателот, тестаментот потенцијално може да биде огласен за ништовен и во таков случај нема да произведува правно дејство.

Дополнително, како услов за полноважноста на сите форми на тестамент е возраста и способноста за расудување на завештателот. Согласно Законот за наследувањето тестамент може да состави секое лице способно за расудување коешто наполнило 15 години. Меѓутоа, губењето на способноста за расудување што би настапило откога е направен тестаментот не влијае врз неговата полноважност. Од овие причини, корисно е во тестаментот да биде означен датумот на неговото составување, иако датумот не се смета за задолжителен елемент кај сите форми на тестамент.

Зошто е важен тестаментот?

Со тестаментот можете да определите Ваши наследници да бидат лица надвор од законските наследници, односно како наследици можат да се јават: пријатели, далечни роднини, вонбрачен партнер и сл. Со тестаментот можете да определите и лице на кое ќе му припадне наследството ако определениот наследник умре пред него, или ако се откаже од наследството, или ако биде недостоен да наследи (т.н. супституции). Исто така, со тестаментот може да се остават еден или повеќе легати.

Со тестаментот може да се оптовари со некоја должност лицето на кое му се остава корист од оставината. Воедно, со тестаментот можат да се постават услови или рокови, како и да се определи извршител на тестаментот, односно лице кое ќе се погрижи последната волја на завештателот да биде спроведе онака како што сака.

Една од главните карактеристики на тестаментот е тоа што со тестаментот не можат да се исклучат во целост нужните наследници од наследството. Тоа значи дека во услови кога завештателот располагал со целиот имот во тестаментот и притоа не ги вклучил нужните наследници, истите имаат право да бараат намалување на тестаменталните располагања, како би го задоволиле нивниот нужен дел. Оттука, тестаментот е добар механизам со кој истовремено се заштитуваат нужните наследици, а воедно се овозможува да им се остави одредена корист на други лица, кои не можат да наследат доколку би се примениле правилата на законско наследување. 

***

За оние кои избираат да состават тестамент, постојат многу достапни опции. Во секој случај, препорачливо е да побарате соодветна правна помош од адвокат, за да бидете сигурни дека Вашата волја за располагањето со имотот ќе биде доследно спроведена.

Тестамент во 2026 – Клучни напомени

• Форми на тестамент – Законот за наследување предвидува повеќе форми: своерачен тестамент (целосно напишан и потпишан), Судски тестамент (составен пред нотар), Дипломатско-конзуларен тестамент, Војнички тестамент, Меѓународен тестамент и Усно даден тестамент.
• Нужен дел – Нужните наследници (потомци, посвоеници и брачен другар) имаат право на нужен дел кој не може да биде исклучен со тестамент. 
• Наследна постапка – По смртта на оставителот, тестаментот се спроведува во рамките на наследната постапка. Препорачуваме навремено да ги информирате наследниците за постоењето на тестаментот.

Најчести прашања за тестаментот

Кој може да состави тестамент во Македонија?

Секое лице способно за расудување кое наполнило 15 години може да состави тестамент,.

Може ли тестаментот да биде оспорен?

Да. Тестаментот може да биде огласен за ништовен ако е составен под присилба, закана или измама, или ако завештателот не бил способен за расудување. Нужните наследници исто така можат да бараат намалување на тестаменталните располагања.

Кои се нужни наследници и каков е нужниот дел?

Нужни наследници се децата, посвениците и брачниот другар на оставителот. Потомците на децата на оставителот и на неговиот посвоеник се нужни наследници само ако во моментот на смртта на оставителот живееле во заедница со него или ако тој ги издржувал или ако се трајно неспособни за работа и немаат нужни средства за живот. Родителите на оставителот и неговите браќа и сестри се нужни наследници само ако се трајно неспособни за работа и немаат нужни средства за живот.

Потребна ви е правна насока?

Доколку размислувате да составите тестамент или сте наследник и сакате да ги разберете вашите права, тимот на Лаличиќ и Партнери е на располагање за правна насока. Контактирајте не преку нашата веб-страница.